سید حمید موسوی مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی

Link group not found.
۱۳۹۸/۰۹/۲۱

طرح جهاد اجتماعی مشهد

 
 
 
 
 
 
 
 
 
طرح پیشنهادی
ارتقای کیفیت زندگی حاشیه نشینان
استان خراسان رضوی
بهمن 1397
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مقدمه :
نخستین بار مفهوم مشارکت مردم به عنوان واژه های کلیدی در مباحث توسعه ، دراواخر دهه 1950 به گونه ای جدی مطرح شد و نظر پردازان توسعه ، به منظور مخالفت با راهبردهای توسعه از بالا که ارمغان ناچیزی را برای جوامع به همراه داشت ، از مشارکت واقعی مردم در عرصه های اجتماعی، به ساخت قدرت سیاسی و نگاه سیاستگذاران کلان جامعه به شان و منزلت آدمیان بستگی دارد . در جوامعی که به شهروندان به عنوان افرادی بالغ وخردمند نمی نگرند، فرهنگ مشارکت واقعی به مشارکتهای مالی افرادی معین با هدفهایی خاص تنزل می باشد ، بر این اساس مشارکت واقعی مردم هنگامی میسر است که با شهروندان ، به مثابه انسانهایی بالغ و آگاه به امور خویش رفتار شود.
نقش واهمیت مشارکت مردم به گونه ای قاطع در اجلاس جهانی آلما آتا معرفی شد ، کلیه کارشناسان جهانی حاضر در این اجلاس که در شهریورماه 1357 برگزار شد به اتفاق آراء پذیرفتند که برای توسعه جوامع، باید بر استعدادهای سرشار افراد هر منطقه تکیه کرد،علاوه براین،تاکید شد که توسعه، کالایی نیست که بتوان ازبیرون به مردم منطقه ای هدیه داد، بلکه برای رسیدن به سطح مناسبی از سلامت وتوسعه اجتماعی، مشارکت واقعی وهمه جانبه افراد وگروههای اجتماعی ، از مشارکت در تفکر وتصمیم گیری تا برنامه ریزی و اجرا و در نهایت ارزشیابی برنامه و سهیم شدن منافع، ضروری است.
در سال 1360 مجمع جهانی بهداشت ، سه عامل کلیدی،«مشارکت مردم»، «فعالیت بین بخشی » و« فناوری مناسب » را برای سلامت وتوسعه جهانی معرفی کرد.اما جملگی بر آن باور دست یافتند که بین این عوامل،«مشارکت مردم»عامل اساسی ، اما ظریف وپیچیده است ، بدین معنا که چنانچه مفهوم واقعی آن درک نشود، ازمحتوا ومضمون اصلی خود تهی می گردد.
در جامعه ما دو شیوه تلقی از مفهوم مشارکت مردم دیده می شود، گروهی از پژوهشگران ، جامعه ایران رابه دلیل شرایط تاریخی خاص،جامعه ای غیر مشارکتی ترسیم کرده اند و برخی دیگر آنچنانی راه افراط پیموده اند که نه تنها آن را جامعه ای مشارکتی می پندارند،که برآن باورند در بسیاری از مناطق ایران، فعالیتهای «دگر یاری» و«خودیاری» قابل تمیز نیست ، مشارکت در مراسم ازدواج یا عزاداری ، با چنان رغبتی صورت می گیرد که گاه صاحب اصلی مراسم را نمی توان باز شناخت. اما پرسش اساسی این است که آیا می توان بر کمکهای متقابل و همیاریهای خانوادگی وخویشاوندی، نام مشارکت نهاد وآیا مردمی که در بحرانهای قومی یا در مراسم شادی شبکه های خویشاوندی با چنین مشارکتی عمل می کنند.در صحنه های اجتماعی نیز چنین اند اینکه گاهی از زبان برخی مسئولان می شنویم که « ما میخواهیم به مردم  حق مشارکت بدهیم»، از این نگرش نشات می گیرد که می پنداریم مشارکت واقعی مردم از سوی منبعی به مردم منطقه ای هدیه می شود، در حالی که از مفهوم مشارکت واقعی چنین استنباط می شود که مردم حق مشارکت در امور اجتماعی خویش را دارند.
گاهی در شرایط زیست حاشیه ای که ساکن محله در حاشیه روابط اجتماعی واقتصادی قرار دارد و مهارتهای حرفه ای و موازین هنجاری هماهنگی با کلان شهر ندارد و نیز نوعی خشم پنهان را در درون خود  واحساسش تجربه می کند ، به تدریج برچسب ناهنجار می خورد و در عرصه های اجتماعی وبرنامه ریزیهای شهری به حساب نمی آید، این دور تسلسل ، از وی فردی با اعتماد به نفس کم می سازد که حتی در شرایط فراهم آمدن  مشارکت، انگیزه ای برای فعالیت در عرصه عمومی ندارد.برای جلب مشارکت واقعی مردم حاشیه نشین، نخست باید بر این باور بود که حاشیه نشینی لزوما مترادف هنجارشکنی نیست .نگاه آسیب شناختی به حاشیه نشینان که لزوما تجانس ویکنواختی هم ندارند،موجب اقدامهای عجولانه،آمرانه وتخریب گرانه می شود که با وجود اثر بخشی موقت،گرهی گشوده نمی شو،بلکه صورت مسئله رادگرگون می کند.
  1. دیدگاههای جامعه وموضوع مشارکت مردم
ازآن هنگام که«مشارکت مردم» ازقلمروخویشاوندی به عرصه های عمومی راه یافت،اشکال گوناگونی نیز به خود گرفت، گاهی مشارکت ابزاری، زمانی مشارکت کنترل شده ، گاهی مشارکت مشروط، زمانی مشارکت خود جوش ودر شرایطی نیز مشارکت توسعه ای چهره نمود.در بسیاری از جوامع به دلیل نگرش ودیدگاهای دولتمردان وحاکمان، مفهوم مشارکت توسعه ای جایگاه خود را باز یافته است وبه همین دلیل یا مردم از حق مشارکت در امور عمومی محروم شده اند یا مشارکت واقعی آنها به تعویق افتاده است.
آنچه از خلال برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشورمان استنباط می شود این است که دیدگاههای متفاوتی درباره مشارکت مردم در عرصه های اجتماعی وجود دارد.
  1. دیدگاه غیر مشارکتی
پیروان این دیدگاه مشارکت واقعی مردم در امور جامعه را نمی پذِیرند وتصمیم گیری در امور اقتصادی واجتماعی را صرفا حق مسلم تعدادی از محرمان خود می دانند، زیرا بر این باورند که رشد اقتصادی آن گروه، به رشد سیاسی آنها منجر می شود ودر نهایت این همان خط مشی وسیاستی است که خود دنبال می کنند وبر این اساس،آفتی برای آنها به دنبال ندارد.
  1. 2-1) دیدگاه مشارکت صوری
صاحبان این دیدگاه بر اصول وموازینی که بر مشارکت واقعی مبتنی است اعتقاد چندانی ندارند وبیشتر بر مشارکت مردم در صحنه های انتخاباتی و آرای عمومی تاکید می کنند، از دید حقوقی مشارکت مردم در امور اقتصادی طبق اندیشه پیروان این دیدگاه بر افزایش  تولید است ورهایی از بن بستهای اقتصادی از این رو مشارکت مردم به عنوان ابزاری برای گذار از بحران تلقی می شود، نه تکامل انسانها، چنینی شیوه هایی به تدریج مشارکت کنندگان را نسبت به دولتمردان بی اعتماد می کند ومفهوم واقعی مشارکت مردم رنگ می باشد واز مضمون ومحتوای واقعی خود تهی می گردد.
3-1) دیدگاه مشارکتی
پیروان این دیدگاه، تشکل وسازمان دهی شوراها را برای مشارکت فعال مردم توصیه می کنند، درواقع شوراها را بستر مناسبی برای رشد اجتماعی می دانند وبر مشارکت مردم، در تفکر ، برنامه ریزی ، تصمیم گیری واجرای برنامه ها ودر نهایت ارزشیابی فعالیتها، اصرار دارند(در واقع مردم به دلیل سکونت در منطقه، به شورا تعلق دارند وشورا نیز متعلق به آنهاست ) در الگوی مشارکت از پایین بر هویت محلی، هدفهای واقعی ، تامین نیازهای اساسی ، فناوری مناسب وتشکلهای محلی تاکید می شود تا نه تنها به رفع تنگناها ومهار مسائل عام منطقه منجر شود، که رشد وبالندگی وافزایش مهارتهای اجتماعی واعتماد به نفس مشارکت کنندگان نیز حاصل اید.
  1. مشارکت مردم و الگوی قادر سازی
حاشیه نشینان در قلمرو زندگی اقتصادی _ اجتماعی شهرها به سر می برند ، ولی در نظام اجتماعی شهر ادغام نشده اند وبه عنوان شهروندان رسمی جامعه تلقی نمی شوند. این گسست از جامعه شهری وویژگی زیست حاشیه ای ، شکل ونوع مسکن ، مهارتهای شغلی وخصلت روابط اجتماعی ، آنها را از شهروندان متمایز می سازد.
تکیه بر «نوع روابط اجتماعی » آنها دارای اهمیت است، و همین ویژگی آنها را در برابر فشار های شهری آسیب پذِیر می سازد، مجهز نبودن آنها به مهارتهای حرفه ای و ناتوانی در پیوستن به روابط رسمی اقتصاد شهر وبیکاری مداوم ، آنها را بیش از سایرین آسیب پذیر می سازد. مطالعات مربوط به زاغه نشینان وبه ویژه آلونک نشینهای منطقه راه آهن در سال 1345 به روشنی نشان می دهد که اکثر ساکنان منطقه فارغ از گروه سنی ( هریک به نوعی ) سرانجام به ورطه کج رفتاری واشاعه موازین ناهنجار کشانده شده اند. آلونک نشینان بر چسب خورده کمترین توجهی به سلامت اجتماعی جامعه خویش ندارند. زیرا افراد و گروههای اجتماعی که به محیط زندگی خود مسلط نیستند، دچار نوعی احساس پس ماندگی وبی اعتمادی نسبت به خویشتنمی شوند واین خود، دور باطلی را مهیا می سازد که به احساس گسستگی بیشتر از جامعه منجر می شود ، از این رو به نظر می رسد مناسب ترین الگوی مشارکت واقعی مردم در منطق حاشیه نشین ، مدل بازسازی ومهندسی اجتماعی به منظور « قادر سازی » ساکنان است ، چنین الگویی فرآیند برنامه ریزی وتصمیم گیری از پایین را فراهم می سازد که صرفا بر متغیرهای محلی و منطقه ای تاکید دارد وکمکهای دولتی را تنها در« بسترسازی » خلاصه می کند تا مردم دربند وابستگی گرفتار نشوند مطالعات وپژوهشهای گوناگون در بررسی علل شکست طرحهای محلی گویای این واقعیت است که برنامه ریزی از بالای شهرداریها یا دیگر نهادهای بیرونی با مقاومت اهالی روبرو می شود و به جدال بین ساکنان وبرنامه ریزان یا دیگر نهادهای بیرونی با مقاومت اهالی روبرو می شود و به جدال بین ساکنان و برنامه ریزان مبدل گشته ، سرانجام به شکست برنامه ها منجر می شود.
 
وضعیت موجود در استان و شهر مشهد
 
 
 
شهر
 
 
سکونتگاههای غیررسمی نسبت مساحت سکونتگاههای غیررسمی به کل شهر جمعیت سکونتگاههای شناسایی شده
 ونسبت آن به  میانگین کشوری
تعداد محلات مساحت (هکتار) جمعیت درصد
مشهد مقدس 66 3894 7.9% 1280000 6.11%
نیشابور 17 920 24% 47078 4%
سبزوار 9 527 14% 57393 5%
تربت حیدریه 9 148 6.7% 12631 1%
کاشمر 9 156 25% 12522 1%
کل استان 110 5645 15% 1409624 7.12%
 
 
 
  پهنه اسکان غیر رسمی مساحت
(هکتار)
منطقه شهرداری جمعیت
(نفر)
موقعیت نسبت به شهر موقعیت جغرافیایی رتبه بندی محلات برای اقدامات توانمندسازی و بهسازی در هر پهنه
1 التیمور 713 3و 4 210066 داخل محدوده شمال شرق التیمور- طبرسی 56- پنج تن- کوی 14 معصوم- محمود آباد- کوی شیخ حسن- کوی بیت المقدس- رده- دیش دیش- بنی هاشم- خطیب- فاطمیه
2 شهرک شهید رجایی (قلعه ساختمان) 878 5و 6 185655 داخل محدوده شرق و جنوب شرق شهرک شهید رجایی- کوچه حمام- ده متری- بازه شیخ- قلعه خیابان- امیرآباد- صدوقی- مهرآباد- محمدآباد- ابراهیمآباد- اکبرآباد سیدی- امین آباد- عباسپور- شهرک شیرین
3 گلشهر 343 5 90469 داخل محدوده شرق روح آباد- گلشهر- صاحب الزمان
4 خواجه ربیع 442 2و 3 91530 داخل محدوده شمال بهمن- مهر مادر- کوی گلشاد- کوی آزادگان- شهرک قدس- چائیش- خواجه ربیع- طالقانی- جاده سیمان- آزادی
5 دروی 222 3 59634 داخل محدوده شمال دروی- جنوب کال نخودک- قائم- کلاته ملاعلی- کوی مطهری- بلال
6 جاده قوچان 604 2و 10 118630 داخل محدوده وحریم شهر شمال غرب شهرک امام علی- شهرک شهید مطهری- شهرک امام هادی- شهرک حجت- شهرک نوید- مهدی آباد- کال زرکش- بحرآباد- قائم- کوشک مهدی- صیدآباد
7 سیدی 556 7 107991 داخل محدوده جنوب و جنوب شرق کوی ولیعصر- سیدی- حافظ- طرق- عسگریه- قائم- بهارستان- مهدی
8 سیس آباد 136 3 19510 داخل محدوده وحریم شهر شمال سیس آباد- دهرود
جمع کل 3894   1250000 66 محله (جمعیت اتباع بیگانه نیز به آمار فوق اضافه شده است)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نقشه سکونتگاه های غیر رسمی و حاشیه شهر مشهد مقدس
 
 
 

 
 
 
در این طرح مقرر است با رویکرد توانمندسازی جامعه محلی و با مشارکت بخش غیر دولتی و دولتی نسبت به ارتقاء کیفیت زندگی در این محلات اقدام گردد. مهمترین شاخصه مشارکت دستگاه ها افزایش بهره وری از ظرفیت ها و توانمندی های موجود در محله می باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
چشم انداز برنامه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اهداف طرح :
 
  • توسعه مشارکت مردم، بخش خصوصی ودولتی همگرایی بین بخشی
  • توانمند سازی اجتماعی جامعه محلی از طریق بالا بردن سرمایه اجتماعی
  • ارتقای کیفیت زندگی مناطق حاشیه ای
  • ایجاد ارتباط بین ساکنان  محله ها وبرنامه های دولت و مدیریت شهری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تشکیل کمیته راهبردی طرح در فرمانداری مشهد  (ساختار  یا چارچوب طرح )  (نمودار خانم رحمانی پور)

 
 
 
 
 
مراحل اجرای طرح
  1. تهیه و بررسی شناسنامه محلات
  2. اولویت بندی محلات بر اساس شاخص های اجتماعی و فرهنگی
  3. فراخوان جذب متقاضیان راه اندازی دفاتر تسهیلگری
  4. بررسی برنامه ها ،  اقدامات و چالش های دستگاه های اجرایی به تفکیک محلات شناسایی شده
  5. تدوین برنامه اقدام مشترک دستگاه ها در سطح محله 
 
 
 
 
 
 
 
شرح مراحل اجرای طرح
 
  1. تهیه و بررسی شناسنامه محلات
    1.   
  2. اولویت بندی محلات بر اساس شاخص های اجتماعی و فرهنگی
2-1 تجمیع و تحلیل شاخص های اجتماعی و فرهنگی به تفکیک محلات
2-2 اولویت بندی محلات در سه سطح دسترسی به امکانات شهری و ناهنجاریهای اجتماعی
  1. فراخوان جذب متقاضیان راه اندازی دفاتر تسهیلگری
    • شناسایی مؤسسات و تشکل های مجری طرح تسهیلگری
    •   فراخوان جذب متقاضیان دفتر تسهیلگری
    • عقد قرارداد و اجرای پروزه با تأمین منابع
  2. بررسی برنامه ها ،  اقدامات و چالش های دستگاه های اجرایی به تفکیک محلات شناسایی شده
  • طرح موضوع در کارگروه ارتقای اجتماعی ، فرهنگی و سلامت ستاد بازآفرینی پایدار محلات هدف استان
  • پیگیری برنامه در کارگروه شهرستان
 
  1. راه اندازی دفاتر تسهیلگری در فاز اول برنامه
5-1 شرح خدمات و وظایف دفاتر تسهیلگری
مرحله اول :  پشتیبانی وپایه اقدامات محلی
مرحله دوم : اجرای اقدامات تسهیلگری
مرحله سوم : پایش وارزیابی
 
  1. تدوین برنامه اقدام مشترک دستگاه ها در سطح محله 
با ایجاد دفاتر تسهیلگری در محلات اولویت دار و بررسی برنامه های دستگاه ها در کمیته شهرستان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6- شرح خدمات و وظایف دفاتر تسهیلگری
  • مرحله اول :  پشتیبانی وپایه اقدامات محلی
  • مرحله دوم : اجرای اقدامات تسهیلگری
  • مرحله سوم : پایش وارزیابی
 
مرحله اول: پشتیبانی وپایه اقدامات محلی
  • تشکیل بانک داده و اطلاعات یکپارچه، شفاف و قابل دسترس درسیستم اطلاعات جغرافیایی؛
  • بروزرسانی داده‌ها و اطلاعات اجتماعی و اقتصادی خانوارهای ساکن و شاغل در محلات اسکان غیررسمی (حوزه‌هایی نظیر جمعیت، سلامت، اشتغال، گروه‌های لازم‌التعلیم، گروه‌های خاص (زنان، کودکان، سالمندان)، مهارت‌های حرفه‌ای، پرورش کودکان، توانایی خوداشتغالی و غیره در مقیاس خانوار)؛
  • تهیه اطلاعات جامع نهادهای رسمی و غیررسمی شهر ( توانمندی‌ها، وظایف، فعالیتها، امکانات)؛
  • شناسایی عرصه های نوین نیازمند بررسی وجمع­آوری داده­های مورد نیاز آن؛
  • تدقیق محدوده اسکان غیر رسمی محلات با توجه به تغییر ایجاد شده از زمان تهیه برنامه اقدام؛
  • به ‌روز رسانی برنامه‌های اقدام (Action Plans ) محلات اسکان غیررسمی مصوب؛
  • شناسایی کنشگران وبازیگران اصلی (ذی‌نفعان،ذی‌نفوذان وذی‌مدخلان) محله و تعیین نقاط و دروازه‌های اجتماعی و نهادی ورود به محله؛
  • برگزاری جلسات ومذاکره بادستگاه‌هاونهادهای متولی شهر  به ویژه استانداری ها و فرمانداری ها و اخذ برنامه ها و پیشنهادات ستاد بازآفرینی شهری استان و کارگروه استانی ارتقاء امور اجتماعی و فرهنگی و سلامت اجهت تدوین برنامه و شیوه اجرای برنامه‌های اقدام؛
 
  • مرحله دوم: اجرای اقدامات تسهیلگری
گام اول) آگاهی‌رسانی،حساس‌سازی و اطلاع‌رسانی
  1. برگزاری جلسات و نشست‌های متعدد با افراد و گروه‌های معتمد و معتبر اجتماعی محلی و اطلاع‌رسانی اهداف و برنامه‌های توانمندسازی (بهره‌گیری ازدروازه‌های ورود به محله) و همراه کردن جامعه محلی؛
  2. اطلاع‌رسانی وآگاهی‌بخشی به مردم محلی از طریق نشریه محلی، جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها، شبکه‌های مجازی (با هویت والمان‌های محلی)و سایر رسانه‌های محلی؛
  3. راه‌اندازی و مدیریت شبکه ارتباطی اطلاع‌رسانی و آگاهی‌‌بخشی در بین جوانان،دانش‌آموزان،زنان و مردان وسالمندان محله از طریق شناسایی و بکارگیری سرگروه‌های فعال در محله؛
  4. مستندسازی فعالیت‌ها، اقدامات و بازخوردها و شناسایی افراد محلی فعال،خاکتستری (بی‌تفاوت) و مخالف در آگاهی‌رسانی،حساس‌سازی و اطلاع‌رسانی؛
  • گام دوم) شناسایی افراد و گروه‌های حساس، موثر، بانفوذ، فعال و علاقه‌مند در محله
  1. شناسایی موافقان، مخالفان و افراد بی‌تفاوت نسبت به اهداف توانمندسازی و برنامه‌های اقدام و بررسی دلایل آن‌ها؛
  2. شناسایی تعارضات،چالش‌هاومسائل اصلی محله،تعدادومشخصات افراددرگیر با هر کدام و طبقه‌بندی و اولویت‌بندی آن‌ها؛
  3. شناسایی ظرفیت‌هاوتوانمندی‌های مردم محلی (نظیرافرادتحصیل‌کرده، مهارت‌های فنی، افراد دارای دارایی‌های موثر در توسعه محلی ، ظرفیت همبستگی گروه‌های مختلف جنسی و سنی، علاقه‌مندان به مشارکت درامر توسعه محلی و سایر موارد که در فعالیت‌های مختلف میدانی و ارتباط با مردم شناسایی می‌شود)؛
  4. شناسایی افراد و خانواده‌های آسیب‌پذیر (درمعرض آسیب) از جمله زنان سرپرست خانوار ، کودکان بی‌سرپرست، سالمندان تنها ، تهیدستان،خانواده‌های مستمری‌بگیر؛
  5. شناسایی افراد و خانواده‌های آسیب‌دیده از جمله معتادان، زنان بدسرپرست، کودکان کار، افراد بی‌خانمان (کارتن‌خواب‌ها)،تن‌فروشان و توزیع‌کنندگان موادمخدر؛
  6. شناسایی گروه‌های کم‌توان از جمله معلولان جسمی- حرکتی و ذهنی، بیماران خاص، کودکان دارای سوءتغذیه؛
  7. شناسایی افراد بیکار و طبقه‌بندی آن‌ها براساس سن، جنس، مهارت، تحصیلات و سایر موارد مورد نیاز برنامه‌ریزی؛
  8. شناسایی شبکه قدرت درمحله،گروه‌های فعال و علاقه‌مند در مشارکت محلی و تدقیق بازیگران و گروه‌های بانفوذ محله؛
 
  • گام سوم) اعتمادسازی از طریق انجام اقدامات عاجل شناسایی‌شده در محله
  1. برگزاری جلسات و نشست‌های مختلف بین نمایندگان دستگاه‌ها و مدیریت شهری با مردم و هم‌اندیشی و بیان نظرات ودیدگاه‌ه از طریق استانداری ها و فرمانداری ها
  2. شناسایی ارزش‌های مادی و معنوی محله ازنظرساکنان محلی آن؛
  3. اجرای برخی از برنامه‌های اقدام کوچک مقیاس و متناسب با نیازهای ضروری محله و ارزش‌های ساکنان پس از تدقیق آن‌هابامشارکت گروه‌های فوق (گام دوم) و توسط مردم محلی؛
  4. شفاف‌سازی فعالیت‌هاوتصمیمات دستگاه‌هاومدیریت شهری در ارتباط با محله؛
  5. شناسایی افراد داوطلب ، علاقه‌مند و تأثیرگذار در اعتمادسازی و اقدامات اجرایی محلی؛
 
  • گام چهارم) گروه‌سازی براساس مسائل، چالش‌ها و اهداف مشترک و آموزش و توانمندسازی گروه‌ها
  1. برگزاری جلسات عمومی و اطلاع‌رسانی و دعوت از ساکنان جهت شرکت در کارگاه‌های مختلف در مورد مسائل اصلی محله؛
  2. برگزاری کارگاه‌ها با موضوع و هدف مشخص و شناسایی افراد علاقمند و ایجاد گروه از طریق تداوم برگزاری کارگاه و انجام کار گروهی؛
  3. دعوت از کارشناسان و مدیران شهری در کارگاه‌های محلی و افزایش آگاهی تخصصی مردم و جلب مشارکت آن‌ها؛
  4. واگذاری مدیریت گروه‌ها به نمایندگان ساکنان و تدوین دستورالعمل تشکیل و مدیریت آن‌هاو تعیین نقش هر کدام از اعضای گروه در فعالیت‌های مرتبط با گروه و ساز و کار رفع تعارض در صورت اختلاف بین اعضا؛
  5. آموزش به گروه‌ها در ارتباط با روش‌های مذاکره ، مطالبه ، مناسبات نهادی و سازمانی؛
  6. مستندسازی و گزارش‌نویسی فعالیت‌هاو تجارب توسط اعضا؛
  7. آموزش تکنیک‌ها و روش‌های تسهیل‌گری به اعضا؛
  8. فراهم سازی مقدمات و کمک به اخذ مجوز فعالیت برای گروههای موردنظر محلی از استانداری و فرمانداری
 
  • گام پنجم) ثبت گروه‌ها (رسمی‌سازی) و تشکیل نهادهای محلی
  1. طبقه‌بندی گروه‌ها براساس اهداف،دامنه فعالیت،نقش آن‌ها، تعداد اعضا، قدرت گروه (بهره‌مندی از بازیگران اصلی محله و شهر)،دامنه زمانی برای رسیدن به اهداف و آموزش آنان جهت تشکیل نهاد رسمی محلی؛
  2. جلب نظر مدیریت شهری و شهرستان جهت به رسمیت شناختن گروه‌های محلی و بهره‌گیری از آنان در رفع مشکلات و ارتقای کیفیت زندگی شهری؛با مدیریت و مساعدت دفتر امور اجتماعی استانداری
  3. حمایت و کمک مادی و معنوی در ثبت گروه‌ها و تدوین اساسنامه و استقرار دائمی در محله؛
 
  • گام ششم) تدوین سند مشارکتی محله و جلب مشارکت همه‌ی بازیگران محلی
  1. تدقیق اهداف، راهبردها و برنامه‌های اقدام با مشارکت گروه‌ها و نهادهای محلی
  2. شناسایی خیرین و نهادهای حاکمیتی و بین‌المللی علاقمند به فعالیت در محله؛
  3. تدوین برنامه مالی و اجرایی برنامه‌های اقدام؛
  4. تدوین شناسنامه برنامه‌های اقدام و تأیید آن توسط دستگاه‌ها و نهادهای مدیریت شهری مرتبط؛(استانداری،ستاد بازآفرینی شهری استان، کارگروه امور اجتماعی، فرهنگی و سلامت استان)
  5. تعیین نقش مردم و گروه‌ها و نهادها در اجرای هر برنامه اقدام؛
 
گام هفتم) اجرای سند توسعه محلی با مشارکت افراد، گروه‌ها و نهادهای محلی و همکاری و نظارت استانداری
  1. برنامه‌های اقدام توانمندسازی اجتماعی جامعه محلی (آموزش مهارت‌های پایه، آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای،آموزش بهداشت عمومی، بهداشت خانواده، بهداشت محیط، آموزش مهارت‌های شغل‌یابی،کسب درآمد، آموزش نوآوری، خلاقیت و بازاریابی، آموزش ضوابط و مقررات نوسازی مسکن، آموزش مدیریت پسماند و حفاظت از فضای سبزو محیط زیست؛ ارزیابی پیامدهای اجتماعی پروژه‌های موثربر محله
  2. برنامه اقدام توانمندسازی اقتصادی جامعه محلی (تسهیل تأمین مالی خرد نظیر بانکداری پیوندی و کارآفرینی اجتماعی؛ ارائه وام‌های اشتغال‌زایی و کم‌بهره؛حمایت از گسترش مشاغل خانگی؛کمک به اجرای برنامه کارآموزی دولت در محله؛ حمایت از فعالیت صندوق‌های قرض­الحسنه در محله؛ ارائه تسهیلات مسکن؛ آموزش، ارائه تسهیلات و حمایت از کارگاه‌های ساکنان محلی جهت کاهش هزینه‌های ثابت و جاری و اتصال به بازار
  3. برنامه‌های اقدام نوسازی و بهسازی محیطی محله و تأمین خدمات محلی (پیگیری و مطالبه‌گری نهادهای محلی از دستگاه‌ها برای اجرای پروژه‌ها، احداث خدمات عمومی، بامشارکت مردم و دستگاه‌های متولی؛ احداث پارک و فضای سبز محلی؛ بهسازی و نوسازی معابر و سیستم جمع ‌آوری آب‌های سطحی؛ بهسازی و تأمین روشنایی معابر و مبلمان شهری معابر اصلی محله؛ تدوین ضوابط و مقررات احداث مسکن متناسب با ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی محله؛ حمایت از نوسازی مسکن توسط دستگاه‌ها و نهادهای مدیریت شهری؛ ایجاد زیرساخت‌ها در محلات به ویژه فاضلاب شهری؛ اجرای سیستم جمع‌آوری پسماند)
 
مرحله سوم: پایش و ارزیابی
  1. تشکیل کمیته ارزیاب متشکل از نمایندگان گروه‌هاو نهادهای فعال محلی،دفتر امور اجتماعی استانداری، و شورای شهر و سایراعضای مرتبط با توجه به شرایط؛
  2. تهیه گزارش ارزیابی 6 ماهه و ارائه نقاط قوت،ضعف،فرصت‌هاوتهدیدهای برنامه توسعه محلی و ارائه به دفتر امور اجتماعی استانداری
  3. ارائه راهکارهای عملیاتی و اجرایی رفع مشکلات و بهره‌گیری از فرصت‌ها توسط کمیته ارزیاب؛ تدوین برنامه یکساله آینده؛ و ارائه به دفتر امور اجتماعی استانداری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7- وظایف دستگاه ها
با توجه به سند جامع برنامه جامع (راهبردی) توانمندسازی و ساماندهی محله ها و محدوده های هدف بهسازی شهری و پیشنگری و پیشگیری از گسترش سکونتگاه ها در کلانشهر با اولویت کلانشهر مشهد، هر یک از دستگاه های عضو نسبت به ارائه خدمات مورد نیاز در صرفصل های ذیل اقدام می نمایند.
لازم به ذکر است در هر یک از محلات که دفتر تسهیلگری تأسیس شده است ، شناسنامه نیازهای محله تهیه و در اختیار کمیته راهبردی قرار گرفته و مصوب می گردد.
این امر پس از طرح و تصویب در ستاد بازآفرینی پایدار محلات هدف استان جهت اجرا به دستگاه ها ابلاغ می گردد. دفتر امور اجتماعی و فرهنگی به عنوان دبیرخانه طرح ، مسئولیت نظارت و ارائه گزارش سه ماهه طرح را بر عهده دارد.
راه و شهرسازی:
  • ایجاد بسترهای نهادی و قانونی مناسب به منظور اعمال مدیریت یکپارچه دفتر در مناطق حاشیه
  • پیگیری مباحث حقوقی و قاونی بهره گیری از اراضی بایر و یا اراضی دارای کاربری های ناسازگار در محلات
  • فراهم نمودن امکان ساخت تدریجی مسکن در سکونتگاه های غیررسمی؛
  • اجرای مقررات مقاومت ساختمان ها و مقاوم سازی در برابر زلزله در کلیه مناطق شهری توسط نهادهای مسئول
  • شناسایی و بهره گیری از ظرفیت های هویتی و ارزشمند کالبدی تاریخی موجود در ایجاد کاربری های مورد نیاز به واسطه تدابیر حمایتی و تشویقی
  • استفاده از فناوری های نوین ساختمانی به منظور ساخت سریع، ارزان و استاندارد واحدهای مسکونی در استطاعت برای گروه های کم درآمد
  • ارایه خدمات وکمک های فنی و مشاوره ای به خانوارهای کم درآمد برای احیا، بهسازی و نوسازی واحدهای مسکونی خود
  • اعطای تسهیلات مالی مناسب برای تولید مسکن سه دهک اول درآمدی
  • برنامه ریزی اقدامات حمایتی مورد نیاز جهت راه اندازی نهادهای محلی وام و پس انداز مسکن در چارچوب نظام بانکی با همکاری دستگاه ها
شرکت های خدمات رسان ( آب ، برق و گاز)
نسبت به خدمات رسانی و تامین زیر ساخت هاو انشعابات لازم در بخش آب و فاضلاب ، برق و گاز برای واحدهای مسکونی ، تجاری و ... و همچنین کمک به اجرای برنامه ها و پروژه ها با مشارکت خود ساکنین در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد (مصوب ستاد استانی) و با هماهنگی شهرداری بصورت خارج از نوبت و اولویت دار اقدام نماید.
اداره کل تعاون ، کار و رفاه اجتماعی
نسبت به موضوع تشکیل تعاونی ها،ارائه آموزشهای مهارتی و فنی و حرفه ای و همچنین آموزش و ظرفیت سازی نیروی کاربا اولویت ویژه به این مناطق اقدام نماید.
  • نسبت به موضوع اشتغال و رفع بیکاری فراهم نمودن فرصت های شغلی پایدار با نگرش خُرد جهت تقویت بنیان های اقتصادی خانوارهای ساکن سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد بصورت ویژه اقدام و اعتبارات مربوط به اشتغالزایی در استان را با اولویت ویژه به این مناطق اختصاص دهد.
  • نسبت به راه اندازی کارگاه های تولیدی ، راه اندازی فعالیت های کوچک و زودبازده اقتصادی ،راه اندازی مرکز کارآفرینی ،راه اندازی مشاغل پایدار و...با اولویت ویژه به این مناطق اقدام نماید.
شهرداری مشهد
  • نسبت به بررسی و شناخت کمبودها، نیازها و نارساییهای اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی، اقتصادی و رفاهی موجود در سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد وتهیه طرحها و پیشنهادهای اصلاحی و راه حلهای کاربردی در این زمینه ها جهت برنامه ریزی و ارائه آن به مقامات مسئول ذی ربط اقدام نمایند.
  • نسبت به نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا و طرحهای مصوب در امور شهرداری و سایر سازمانهای خدماتی که مرتبط با سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد می باشد اقدام نماید.
  • نسبت به همکاری با مسئولین اجرایی و نهادها در زمینه های مختلف اجتماعی، فرهنگی،آموزشی،اقتصادی و عمرانی مرتبط با سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد بنا به درخواست آنان اقدام نماید.
  • نسبت به برنامه ریزی در خصوص مشارکت مردم در انجام خدمات اجتماعی، اقتصادی،عمرانی،فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی که باعث ارتقاءسطح معیشتی وزندگی ساکنین محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد می گردد با همکاری وموافقت دستگاههای ذی ربط اقدام نماید.
  • نسبت به تشویق و ترغیب مردم ،سرمایه گذاران بخش خصوصی در خصوص گسترش مراکز تفریحی، فرهنگی و ورزشی درمحدوده سکونتگاههای غیررسمی کلانشهرها با اولویت مشهد اقدام نماید.
  • نسبت به تخصیص اعتبارات ویژه برای شهرداریها در قالب ردیف های بودجه سالانه آنها جهت انجام امورمربوط به توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد ازجمله تهیه طرح ساماندهی و توانمندسازی ، تعریض معابر،ساخت فضاهای تفریحی وفرهنگی ،انجام امور فرهنگی ،مذهبی درمحلات اقدام نماید.
 اداره کل تأمین اجتماعی استان
نسبت به تدوین برنامه جامع حمایتی ،اجرای برنامه های رفاه اجتماعی و گسترش پوشش بیمه و خدمات درمانی و تأمین اجتماعی خصوصاً برای زنان سرپرست خانوار ،کمک به اجرایی برنامه و پروژه هاو... در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد اقدام نماید.
نسبت به حذف یا تخفیف تعرفه بیمه اجباری کارگران ساختمانی در محلات هدف اقدام نماید
سازمان حفاظت از محیط زیست
نسبت به اجرای برنامه های آموزشی زیست محیطی ،تشکیل و تقویت حضور NGOs حامی محیط زیست در محله مدیریت پسماندها ،پایش محیط زیست و... با مشارکت ساکنین در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد اقدام نماید.
 اداره کل آموزش و پرورش استان
نسبت به اجرای برنامه های آموزشی وساخت و مقاوم سازی مدارس و... در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد اقدام نماید.
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مشهد
در راستای توجه به امر بهداشت فردی و محیطی نسبت به احداث خانه های بهداشت،مراکز بهداشتی و درمانی،اجرای طرح تحول
سلامت و انجام برنامه های آموزشی، ترویجی در این زمینه، در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد اقدام نماید.
اداره کل بهزیستی استان
- در راستای توان بخشی و بهبود مسایل اجتماعی موجود در در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد با اولویت ویژه نسبت به ایجاد مراکز مشاوره، پایگاه خدمات اجتماعی ،مهد کودک ، ایجاد مرکز ترک اعتیاد ،مرکز توسعه محله اقدام نماید.
- بصورت ویژه نسبت به برگزاری دوره های آموزشی مدیریت خانواده و همچنین حمایت از کودکان ، زنان و خانواده های بی
سرپرست در محلات هدف اقدام نماید.
اداره کل کمیته امداد امام خمینی ( ره ) استان
- بصورت ویژه نسبت به شناسایی افراد و خانواده های لازم الحمایه در محدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد اقدام و نسبت به فراهم آوردن تسهیلات و امکانات لازم به منظور توانمندسازی وخود اتکا نمودن این افراد از طریق ایجاد اشتغال – اعطای وام اقدام نماید.
- نسبت به اجرای فعالیت های آموزشی و مهارتی متعددو همچنین ایجاد تسهیلات لازم جهت ارایه خدمات بهداشتی و درمانی و تحت پوشش بیمه های درمانی و اجتماعی قراردادن این قشر از مردم محلات هدف اقدام نماید
نیروی انتظامی استان
- براساس وظایف خود نسبت به ایجاد و توسعه زمینه های فرهنگی لازم به منظور کاهش جرایم و تخلفات و افزایش امنیت اجتماعی درمحدوده سکونتگاههای غیررسمی شهرمشهد با تجهیز مراکز انتظامی اقدام نماید.
نسبت به اجرای برنامه های اجتماع محور ، وانجام برنامه های جامع امنیتی و اجتماعی،آموزشی با اولویت ویژه در محلات هدف اقدام نماید.
اداره کل  میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان
- نسبت به ارتقاء صنایع دستی موجود وراه اندازی سیستم بازاریابی محصولات و خدمات تولید شده در محله با اولویت ویژه در محلات هدف اقدام نماید.
- در راستای تسریع در اجرای طرح های بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری در آن دسته از شهرها که محدوده های تاریخی آنان به نوعی با مناطق بافت فرسوده همپوشانی دارند درخصوص بناهای مخروبه ،غیر قابل مرمت و سایر بناهایی از این دست نسبت به تخریب و نوسازی آنان مجوز لازم را صادر نماید. بدیهی است در مواردی که امکان تخریب نمی باشد می بایست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری تدابیر لازم را سریعا اتخاذ و به سرعت بخشیدن بر اجرای طرح های بهسازی و نوسازی اقدام نماید.
- درخصوص مقررات حاکم بر ساخت و ساز در حرایم بناهای تاریخی واقع در محدوده بافت های فرسوده شهری ،ضوابط تشویقی لازم اعم از افزایش ارتفاع و تراکم جهت ترغیب سازندگان و سرمایه گذاران را فراهم آورد.
اداره کل اوقاف وامور خیریه استان
نسبت به اجرای برنامه های مختلف فرهنگی ،تجهیز و بهسازی مساجد موجود با اولویت ویژه در محلات هدف اقدام نماید.
نسبت به تعیین و تکلیف املاک وقفی با اولویت ویژه در محلات هدف اقدام نماید.
اداره کل ثبت و اسناد استان
نسبت به تشکیل هیات های حل اختلاف و تعیین تکلیف املاک موضوع ماده 9 قانون حمایت از احیا و بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری با همکاری اداره کل راه و شهرسازی استانها برای رفع مسائل و مشکلات مالکیتی سکونتگاههای غیررسمی کلانشهرها با اولویت شهر مشهد اقدام نماید.
 


منبع : اداره کل امور اجتماعی و فرهنگی
تعداد بازدیدها : تعداد بازدیدها : ۳۸۰


مطالب مرتبط با این موضوع :

نظری ارسال نشده است
نام :
پست الکترونیک :
شرح :
نظر :   برای ارسال نظر خود، دکمه ارسال را بزنید
کد امنیتی را وارد کنید

کلیه حقوق این پورتال محفوظ و متعلق به استانداری خراسان رضوی می باشد.

نظرسنجی
مطالب سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟
آماربازدیدکنندگان